Kamu spotu nedir? Reklamdan farkı, yazımı ve yayın kuralları

Kamu spotu nedir?

Kamu spotu, toplumu bir konuda bilgilendirmek ya da bir davranışa çağırmak için hazırlanan kısa filmdir. Mevzuatta kamu hizmeti duyurusu, İngilizcede public service announcement (PSA) denir; günlük dilde sosyal sorumluluk filmi ya da kamu yararı filmi de deniyor. Konusu bir ürün değildir: trafikte hız, deprem çantası, organ bağışı, orman yangını, israf, dijital dolandırıcılık.

Kamu spotunu genellikle bakanlıklar, belediyeler, kamu kurumları, dernekler ve vakıflar yaptırır. Bazen bir marka da sosyal sorumluluk projesi kapsamında kamu yararına bir film hazırlatır; bu durumda film markanın adını taşır ve reklam ile kamu spotu arasındaki çizgi incelir.

Kamu spotunun reklam filminden farkı nedir?

Ortak noktaları da var: İkisi de kısa sürede tek bir fikri anlatmak zorundadır. Bu yüzden reklam filminin temel kuralları kamu spotunda da geçerlidir.

Kamu spotu konuları ve formatları

Süre ve kanal seçimi için reklam filmi süresi yazımıza bakabilirsiniz; oradaki kurallar kamu spotu için de geçerli.

İyi bir kamu spotu nasıl yazılır?

1. Tek davranış. “Trafikte dikkatli olun” bir davranış değildir; “arka koltukta da kemer takın” bir davranıştır. İzleyici filmin sonunda ne yapacağını bilmelidir.
2. Belli bir kitle. Yeni sürücüler, yaşlı anne babası olanlar, okul çağında çocuğu olan aileler. Herkese konuşan film çoğu zaman kimseye ulaşmaz.
3. Sorunla birlikte çözüm. Bir kazayı, bir yangını ya da bir dolandırıcılığı göstermek dikkat çeker; ama izleyiciye ne yapacağını söylemeyen bir film yalnız rahatsız eder.
4. Kimseyi suçlamayan ton. İzleyiciyi küçümseyen ya da bir grubu damgalayan dil, mesajın dinlenmesini engeller.
5. Son karede tek eylem. Bir numara, bir adres ya da tek bir cümle; logo kalabalığı değil.

Örnek kamu spotu senaryosu: “Kapının Yanında”

Aşağıdaki senaryo bu yazı için yazıldı: kurgusal bir belediye için afete hazırlık üzerine 15 saniyelik, dikey bir spot.

Tek davranış: Deprem çantasını hazırlayın ve kapının yanına koyun.

Film korkuyla açılır ama korkuda kalmaz; ikinci planda çözümü, son planda yapılacak tek şeyi gösterir. Aynı fikir 30 saniyelik televizyon sürümünde bir aileye, 15 saniyelik dikey sürümde tek bir kişiye odaklanabilir. Çantaya ne konacağı gibi bilgiler yayından önce yetkili kurumun güncel listesiyle doğrulanmalıdır.

Kamu projelerinde onay zinciri uzun olduğu için brifi tek sayfaya indirmek daha da önemlidir. Alanları ve şablonu reklam brifi rehberimizde bulabilirsiniz.

Kamu spotu nerede yayınlanır? RTÜK ve kamu hizmeti duyurusu

Kamu spotu ücretli reklam alanında yayınlanabileceği gibi, televizyon ve radyolarda ücretsiz de yayınlanabilir. 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun’un 10. maddesine göre ücretsiz yayınlanan ve Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) tarafından tavsiye edilen kamu hizmeti duyuruları reklam sürelerine dahil edilmez. Yani böyle bir spot, kanalın saatlik reklam süresinden düşülmez.

Tavsiye sürecinin ayrıntıları ve teknik şartlar için RTÜK’e ve yayın kuruluşuna danışın. Dijitalde ise kamu spotu çoğu zaman ücretli reklam olarak yayınlanır ve platformun reklam kurallarına tabidir; bazı platformlar toplumsal konulardaki reklamlar için ek doğrulama isteyebilir. Bu yazı hukuki görüş değildir.

Yapay zekâ ile kamu spotu: nerede işe yarar, nerede dikkat?

Kamu spotlarının birçok sahnesi gerçek hayatta çekilmesi zor ya da tehlikeli sahnelerdir: bir deprem anı, bir orman yangını, gece bir otoyolda kazadan hemen önceki saniye. Klasik çekimde bunlar dublör, özel efekt ve yol kapatma ister. Yapay zekâ ile bu sahneler kimseyi tehlikeye atmadan sahnelenebilir. Aynı film başka dillere ve bölgelere de kolayca uyarlanır.

Ama kamu spotu güvene dayanır ve üç çizgi nettir:

• Haber görüntüsü gibi sunmayın. Yapay zekâ ile üretilmiş bir afet sahnesi, gerçek bir olayın kaydı gibi gösterilmemelidir. İzleyici sahnenin bir canlandırma olduğunu anlayabilmelidir.
• Gerçek kişileri kopyalamayın. Bir uzmanın, bir yetkilinin ya da bir afetzedenin yüzü ve sesi izinsiz üretilmez.
• Etiketi açık tutun. Türkiye’de 1 Ağustos 2026’dan bu yana ticari reklamlarda insandan ayırt edilemeyen yapay zekâ karakterlerine yer verildiğinde bunun açıkça belirtilmesi zorunludur. Kamu spotu her zaman ticari reklam sayılmasa da aynı ilkeyi uygulamak güveni korur. Cinela her filmi yapay zekâ ile üretildiğini belirterek teslim eder.

Yapay zekâ videosunun nasıl ayırt edildiğini ayrı bir yazıda anlattık.

Kamu spotu süreci ve bütçesi

Kamu ve sivil toplum projelerinde onay zinciri uzun, bütçe ise çoğu zaman sınırlıdır. Bu yüzden fiyatın üretimden önce yazılı olması ve her adımın ayrı onaylanması önemlidir.

Cinela’da süreç şöyle ilerler: 1. gün yaklaşık 20 dakikalık brif, 2. gün senaryo ve plan listesi, 3–4. günlerde her sahnenin karesi, 5. gün müzik, ses, kurgu ve teslim. Hiçbir adım onayınız olmadan bir sonrakine geçmez.

60 ve 90 saniyelik filmlerin fiyatı sitedeki fiyat hesaplayıcısının tahminidir. Başka dile dublaj film başına ₺6.000’dir. Kurumlar için talep ederseniz ilk görüşmeden önce gizlilik sözleşmesi imzalanır; kurumsal filmlerin ayrıntıları kurumsal tanıtım filmi sayfamızda.

Kontrol listesi

1. Film izleyiciden tek bir davranış istiyor mu?
2. Kitle tek cümleyle tarif edildi mi?
3. Son karede tek bir eylem var mı? Numara, adres ya da cümle.
4. Filmdeki bilgiler yetkili kurumla doğrulandı mı? Numaralar, tarihler, adresler.
5. Ton kimseyi suçlamıyor ya da damgalamıyor mu?
6. Canlandırma sahneleri gerçek kayıt gibi durmuyor mu?
7. Yapay zekâ ile üretildiği belirtildi mi?
8. Altyazılı ve dikey sürümler hazır mı?

Kurumunuz ya da derneğiniz için bir kamu spotu düşünüyorsanız fiyat, süreç ve teslim ayrıntıları tanıtım filmi sayfamızda; tek cümlelik bir fikir başlamak için yeterli.

Kaynaklar

Kurallar Kasım 2026’da kontrol edildi; güncel metin için kaynağa bakın.

• Mevzuat Bilgi Sistemi: 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun, madde 10
• Resmî Gazete: Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, madde 6 (1 Temmuz 2026, yürürlük 1 Ağustos 2026)